Arnout Weeda, Het mysterie van Wenen – De creatieve zelfvernietiging van een vermolmd keizerrijk.
Arnout Weeda Het mysterie van Wenen De creatieve zelfvernietiging van een vermolmd keizerrijk.
uitg. De Bezige Bij 2011
Er is veel naijver, haat en nijd in de wereld en in Nederland waar menig collega Arnout Weeda?s boek ?Het mysterie van Wenen? benijdt.
Maar ik heb er veel plezier aan beleefd en boeiende denkoefeningen aan overgehouden met nog meer uitdagende citaten, niet in het minst van Karl Kraus.
http://www.athenaeum.nl/interviews/arnout-weeda-het-mysterie-van-wenen
Lezing boekpresentatie ?Het mysterie van Wenen?
‘De waanzin is bij individuen een zeldzaamheid, maar bij groepen, partijen, volken en tijdperken de regel,’ luidt een aforisme van Nietzsche. (326)
KARL KRAUS
43.
Zinnelijkheid weet niets van wat het gedaan heeft. Hysterie herinnert zich alles wat het niet gedaan heeft.
63.
Het kwaad gedijt nooit beter dan achter een ideaal.
73.
Het geheim van een volksmenner is zich even dom voor te doen als zijn toehoorders, waardoor zij geloven even verstandig te zijn als hij.
121.
Een paradox ontstaat als een vroegrijp inzicht botst met de onzin van de tijd.
217.
Wat makkelijk in het oor gaat, gaat er ook makkelijk uit. Wat moeilijk in het oor gaat, gaat er moeilijk uit.
247.
‘Pijnlijke weerspiegeling van de beschaving: een leeuw die – gewend aan gevangenschap -?na terugkeer in de wildernis op en neer springt?als voor de tralies.?
264.
Wie open deuren intrapt, hoeft niet bang te zijn dat zijn ruiten worden ingegooid.
307.
De aanspraak op een plaatsje onder de zon is bekend. Minder bekend is dat ze ondergaat zodra dat veroverd is.
321.
Goede bedoelingen zijn waardeloos. Het komt erop aan wie ze heeft.
Beschaving is iets dat de meeste mensen ontvangen, velen doorgeven en weinigen hebben.
324.
De duivel is een optimist als hij gelooft dat hij de mensen slechter kan maken.
Nationalisme is een frisdrank waarin ieder denken verklontert.
JOSEPH SCHUMPETER:
69.
De kwaal van het kapitalisme is dat het niet in zichzelf gelooft
Democratie is regeren door te liegen.
Er zijn twee soorten mensen die ik wantrouw: architecten die beloven goedkoop te bouwen en economen die simpele antwoorden geven.
275.
Mensen redeneren niet op basis van feiten, maar van creaties in hun eigen verbeelding.
297.
Het gevaar schuilt volgens Schumpeter in de top van die bedrijven. Daar komt een nieuw soort ‘particuliere bureaucraten’ aan het roer, En die conservatieve managers kunnen het heel goed vinden met de nieuwe politieke elite, maar lijken in de verste verte niet op de oude creatieve ondernemers van weleer. Bovendien wordt het eigendom van zulke bedrijven gereduceerd tot een pakket aandelen. Zo zag Schumpeter de dynamische ondernemersfunctie ?verschrompelen? en het kapitalisme langzaam bureaucratiseren? waardoor uiteindelijk de brandstof voor de motor van het kapitalisme opraakt.
54. ‘Niet de psychoanalyse is nieuw, maar Freud zelf. Zoals ook Amerika niet nieuw was, maar Columbus,’ stelde hij eens vast. ‘Psychoanalyse bestond altijd al, iedere arts, iedere dichter, iedere staatsman, iedere mensenkenner past haar toe: onbewust of automatisch.’
Schnitzler zelf deed dat toch wel bewust. Zijn literaire werk beschouwde hij? nadrukkelijk als een serie diagnoses, Weliswaar ging Freud de geschiedenis in als ontdekker van de droominterpretatie en de seksuele oorzaken van hysterie, maar Schnitzler liep daar in zijn verhalen al op vooruit. Zijn methode? van de innerlijke dialoog vertoont zelfs veel overeenkomsten met de psychoanalytische techniek van vrije associatie. (....)Schnitzler richtte zich niet alleen op ziektepatronen, maar ‘analyseerde’ gewone mensen in alledaagse situaties.? De scheidslijn lag bij het rationalisme van Freud. Schnitzler liet zien dat rationeel denken en handelen bij mensen slechts uiterlijke schijn is, gekoppeld aan van buiten opgelegde morele codes. Het innerlijke zielsleven daaronder is een vat vol tegenstrijdigheden. Zo legde hij het onbewuste leven van mensen veel breder bloot dan Freud had gedaan. Alleen mensen die daarin vastlopen komen bij de dokter terecht. En die zijn in een op rationaliteit en vooruitgang gerichte maatschappij niet zo makkelijk te ‘genezen’. Zo loopt ook de psychoanalyticus op tegen de muur van de liberale ideologie, die Schnitzler in zijn literaire werk juist zichtbaar probeert te maken. Daarmee deed hij wat Freud naliet: zijn personages nadrukkelijk plaatsen in een sociale context.