Er is nog zo veel dat ongezegd is. (Rutger Kopland)

Dupslog
Dupslog

Elise Wuyts, De Studente

7 januari 2018

Elise Wuyts, De Studente

uitg Vrijdag 2017

1882. De Studente klopt aan bij de Dokter. Ze is jong en ze is ambitieus. De wetenschappen beleven hoogtijdagen en de Dokter heeft met nieuwe, radicale ideeën baanbrekend werk verricht in de geneeskunde en de anatomie. Hij kan de Studente helpen in haar ambities. Maar ze is een vrouw die leeft in het preutse victoriaanse Engeland. En ze draagt een verleden met zich mee. De Dokter heeft zich onder raadselachtige omstandigheden op het platteland teruggetrokken. Ook hij torst een verleden.

De Studente vertelt het verhaal van een ondoorgrondelijke, intieme relatie tussen de Studente en de Dokter, waarbij machtsspelletjes voortdurend de overhand nemen. Tot het verleden zijn definitieve schaduw werpt.

“Schrijven heb ik van kindsbeen af graag gedaan” zegt Elise. “Maar ik wist ook al heel vroeg dat ik geneeskunde zou studeren. Psychologie was een andere mogelijkheid maar een mijn tante overtuigde me om voor psychiatrie te gaan. Meer bepaald forensische psychiatrie. Dezelfde tante en mijn moeder hebben me ook gek gemaakt van Engeland. Die elementen heb ik trachten samen te brengen in het boek.”

Alweer een verbluffend romandebuut, dit keer bij Uitgeverij Vrijdag en weer uit de Kempen, de Voorkempen deze keer met een zegening voor de stad, het land en de wereld.

Elise Wuyts is een laatste jaars studente geneeskunde – nog wel aan mijn oude UIA intussen UA en zo – die een voor haar leeftijd en professie fenomenaal verhaal heeft geconstrueerd vanuit de levensvragen die velen uit het snijdersgild zich zelfs niet durven of kunnen stellen.

De Studente is een eerbetoon aan wetenschap, schoonheid en liefde. Maar het onthult ook waar mensen toe in staat zijn wanneer dat hen drijft.’

Ze doet dat met het mededogen van een wijze ervaren dokter, ze doet het met de liefde en het respect van een gelouterd mens. Dat is behoorlijk kras, zelfs voor iemand die de geschiedenis van de Engelse geneeskunde in de 19 de eeuw heeft bestudeerd.

Ze is ook niet bang om de échte vragen te stellen en antwoorden te zoeken, ook al is het verhaal naar eigen zeggen in niets autobiografisch. Haar inlevingsvermogen en empathie haalt een professioneel niveau waaraan sommigen uit het vak zelfs nauwelijks durven denken.

En ze schrijft in sobere, snelle zinnen met heldere overwegingen over een fascinerend emotioneel heen en weer tussen haar personages: de jonge Studente en de oude Dokter, ieder met hun pijn en geheim.

Wat een gedurfde schoonheid!

Het doktershart

5. Dokters denken graag van zichzelf dat er niets is waar ze niet goed in zijn. Het is een arrogantie die even diep zit als onze liefde voor de wetenschap. Sommigen proberen er als student mag tegen te vechten, maar uiteindelijk vallen we allen ten prooi aan dezelfde grootheidswaanzin.

Wat de buitenstaander echter niet mag vergeten, is dat het een inherent tegennatuurlijke daad is om een scalpel in de hand te nemen en in warm, levend vlees te snijden. Om dat te overwinnen moeten we ons boven de natuur en de wetten van dc mens stellen. En dat vergt een heel ander soort moed dan die van soldaten op het slagveld. Wij dragen onze zelfzekerheid als een harnas. Het beschermt ons tegen twijfels en trillende handen, want zonder zelfzekerheid maken we fouten en als we fouten maken, sterven er mensen.

Als we dan op het eind van de dag het gevoel hebben dat geen enkele wet nog voor ons geldt, moet u ons dat vergeven. U zult er blij om zijn wanneer u bij ons op de tafel komt te liggen. Daar hangt uw leven af van onze vingervlugheid.

107. Een doktershart is een fragiel iets. We hebben de neiging tot grootheidswaanzin en zelfkleinering. Een goede dissectie of behandeling laat ons geloven dat de zon uit ons achterwerk schijnt en een slechte maakt van ons een totale mislukkeling. Elke keer dat we een patiënt behandelen, stellen we ons op om te falen. Geneeskunde is geen exacte wetenschap en zal ons nooit een eenduidig antwoord geven. Mensen sterven elke dag, soms door ons toedoen.

108. Ik heb vele hoogtes en laagtes gekend in mijn carrière en die staan allemaal in mijn geheugen geëtst. Ik kon van arrogantie overgaan in depressie door een enkele opmerking. Ik vond mezelf het succes dat ik kreeg niet waardig, maar ik wou altijd meer. Meer affaires, meer publiciteit, meer dissecties, meer bekendheid.

Een voldaan man is hij die weet wat hij wil, maar enkel neemt wat hij nodig heeft.

De inwijding en het geheim

103. Iets zei me dat de Studente wist waarover ze sprak als ze schreef dat geheimen een mens kunnen vernietigen. Maar toen ik haar leeftijd had, vond ik vooral dat een geheim iemand mysterieuzer maakte. De aard van het geheim was niet belangrijk. Enkel dat de persoon in kwestie het goed kon uitspelen. Ik merkte dat de mensen die niet meteen alles vertellen over zichzelf, het meeste respect en autoriteit genoten.

105. Sommige geheimen kunnen een leven verwoesten als ze bekend zouden raken. Andere geheimen hebben juist de grootste destructieve kracht wanneer ze verborgen blijven. Ze kunnen een persoon langzaam verteren. De mens heeft de natuurlijke neiging om te bekennen. We denken in onze naïviteit dat een stuk van de verantwoordelijkheid, van het schuldgevoel, zal verdwijnen als we het geheim met iemand delen. Maar dat is slechts een illusie. De slechte dingen die we hebben gedaan of de slechte dingen die ons overkomen blijven aan ons hangen als een schaduw. We kunnen enkel proberen om ons erboven te zetten en te blijven leven. Maar vroeg of laat is er weer een stukje van het verleden dat ons inhaalt.

Schuldgevoel en paranoia kunnen een mens vernietigen. Misschien zal het me goed doen om mijn geheimen uit te spreken. Misschien zal het enkel ongeluk brengen. We kunnen alleen maar zien wat de toekomst brengt.

Intimiteit

117. Voor mij heeft intimiteit lang een negatieve betekenis gehad. Ik verwarde het met intimidatie. Pas later leerde ik andere vormen kennen. Ik ontdekte dat intimiteit niet noodzakelijk gelinkt is aan fysiek contact of zelfs maar aantrekkingskracht.

Het is een van die dingen waarvan we graag zeggen dat het ons menselijk maakt, maar in werkelijkheid is het iets dat veel meer op instinct vertrouwt dan op intellect. Kijk, zeggen we dan als honden op elkaar kruipen, dieren kennen geen intimiteit. Zij doen het voor het nageslacht en niets meer. Wat voelen we ons superieur, wat staan we toch ver boven andere diersoorten met onze morele waarden en ons vermogen tot liefhebben.

Maar de diepgang die we zo graag aan onszelf toekennen, de complexiteit van de menselijke geest die dieren niet bezitten, is net datgene wat ons tegenhoudt om ware intimiteit te bereiken. Waar we allemaal naar streven is een connectie met een ander persoon. Om iemand te kunnen aankijken en die persoon te zien voor wie hij werkelijk is. Iemand zonder opsmuk of rationalisaties, zonder projecties en zorgvuldig geconstrueerde maskers. Iemand in zulk licht zien kan het mooiste zijn wat je ooit zult zien in je leven, maar ook het meest angstaanjagende.

118. We hebben elkaar niet meer gezien na die ene avond en dat hoefde ook niet. Het voelt gewoon goed om te weten dat er ergens iemand rondloopt die mij heeft gezien zonder mijn masker en niet in afschuw terugdeinsde.

Waar het om draait is dat ik mezelf in hem zag en omgekeerd. Ik heb mijn verbondenheid gevonden in een naamloze, gezichtsloze man met wie ik één benevelde avond heb doorgebracht, gevuld met verhalen en grote woorden. Maar dat gevoel zou er niet meer zijn als we elkaar opnieuw hadden ontmoet.

Sommige dingen kunnen enkel in het donker ervaren worden.

Sommige dingen worden grotesk en bespottelijk in het daglicht.

Misbruik

147. Misschien was het anders geweest als iemand me in die tijd wel had opgemerkt. Iemand die me recht in de ogen had gekeken om me te zeggen dat het niet mijn schuld was. Dat dit misbruik niet mijn leven zou overnemen en dat ik ooit zou kunnen ontsnappen. Als er toen iemand was geweest die me had verteld dat ik het waard was om van te houden, had ik misschien die liefde ook kunnen beantwoorden.

Reacties graag naar mailadres.