Richard Powers, Gen voor geluk, een revisie. Contact 2009

Na ‘ Het zingen van de tijd’ – 2003 – en ‘De echomaker’ -2007- noodt ‘Gen voor geluk’ voor een nieuwe contemplatie naast de vervoering bij het lezen van Powers literair kunnen.
Het viel mij deze keer wel behoorlijk tegen. Powers heeft zijn schrijfstijl aangepast aan de hypertijdsbeleving in Chicago van na 911 waar alles alleen maar sneller kan en levens elkaar nauwelijks nog kunnen ontmoeten, laat staan raken.
In die zin laat hij zich verleiden tot een stijl die bij mij de vergelijking kan doorstaan met de Portugese topauteur Antonio Lobo Antunes in zijn ‘Dans der verdoemden’ en meer nog in ‘Fado Alexandrino’ waarmee ik vorige zomer mijn ogen en fantasie gemarteld heb. Na Saramago’s interpunctieloze schrijftechniek lijken de Portugezen om een of andere reden te vallen voor technisch heen en weer en wentelen op en neer.
Zo ook vele jaren later Richard Powers in de revisie van ‘Gen voor geluk’ waarmee hij de parallel lijkt te willen tekenen tussen het leven op het wereldwijdeweb en dat in de geest van mensen in Amerikaanse voorsteden.
Ik ben niet overtuigd dat de vorm, de stijl noodzakelijkerwijs gelijk moet lopen met de inhoud van een roman.
Chaos op papier in woorden en zinnen, posities en standpunten leiden niet noodzakelijk naar een chaotische begripsbeleving bij de lezer.
Powers is hier voor mij in deze val getrapt.
Wat niet belet dat hij in ‘Gen voor geluk’ wel degelijk komaf maakt met de waanzin van mineure neurobiologen en aanverwante zelfverklaarde exacte wetenschappers. Zij blijken vaak niet in staat voldoende afstand te bewaren tegenover hun fantastische ontdekkingen die zouden aantonen dat de menselijke vrije wil illusie zelfs niet als illusie mag blijven bestaan.
Dat is dan ook de verdienste van Richard Powers met deze roman.
Net zoals we over het podium onder de schijnwerpers en voor het oog van ontelbare veiligheidscamera’s ronddartelen, spelen we het spel van het leven op het drijfzand van genetische antecedenten.
Hierbij lost nieuw verklaarde ‘kennis’ nauwelijks wat op.
Het spel blijft het spelen waard, met passie en inzet.

84.Televisie was wat de sprookjes van Grimm wilden zijn als ze groot werden
Televisie was een achtbaanssnelweg naar de amygdala
Televisie was de enige verslaving die je sociaal beter liet functioneren
Televisie was waar de homo ergaster over dagdroomde,
aan de kust van het Turkanameer, tussen de maaltijden door.

117.Iedereen kan bevrijd worden, bij de juiste combinatie van gedragsaanpassing, medisch ingrijpen en praten. En van die drie was praten het belangrijkst.

119.Als je een generaal pardon wilt uitvaardigen voor elke sociale misdaad die we jegens elkaar begaan, hoef je het publiek er alleen maar van te overtuigen dat ons lot in onze genen zetelt.

127.Als je op verkenning uitgaat en je vindt voedsel, is dat toppie. Maar als een troep leeuwen tijdens je slaapt je schuilplaats ontdekt: einde verhaal. Het slechte kan veel meer schaden dat het goede je baat. Dus de natuur selecteert de pessimisten.
129.Seksuele selectie, de betrouwbaarste, eerbiedwaardigste vorm van eugentica, heeft ons omgekneed tot de fictiebehoevende lezers die we momenteel zijn. Een deel vna mij zou graag tot een soort horen die af en toe de vrijheid krijgt over iets anders te lezen dan zijn eigen gevangenschap. De rest van me weet dat de roman altijd een soort Stockholsyndroom zal zijn – liefdesbrieven aan de bevlieging die ons ontvoerd heeft.

171.. De meeste mensen zijn al behoorlijk gelukkig. Wat we eigenlijk willen is gelukkigER zijn. en de meeste mensen denken dat ze dat in de toekomst mee zullen maken. Dat houdt ons in de loopgraven.

260. Nobelprijswinnaar Anthony Blaze schrijft een veel gereproduceerd opiniestuk in The Guardian:
‘We moeten voor eens en voor altijd af van onze verouderde ideeën over erfelijkheid. Genen bepaken niet de genetische code van eigenschappen. Ze stellen eiwitten samen. En afzonderlijke eiwitten kunnen ongelooflijk uiteenlopende dingen doen, afhankelijk van de vraag waar en wanneer ze zijn aangemaakt… We hebben geen gok-gen, geen intelligentie-gen, geen taal-gen, geen rechtloop-gen en overigens geen apart gen voor krulhaar. We bezitten ongetwijfeld geen verzameling genen die de functie hebben ons gelukkig te maken.’

274. Ze merkt nauwelijks iets van de rimpelingen. In dit land, waar culturele transformaties enkele keren per nieuws cyclus van vierentwintig uur over het hele continent wortelschieten, de biosfeer overnemen en weer wegsterven, is het enige wat ze hoeft te doen wegkruipen, het jaar afmaken en wachten totdat de aandacht van het publiek terugdrijft naar scheidingen van beroemde personen en ruzies over voogdij, zoals het hoort.