Er is nog zo veel dat ongezegd is. (Rutger Kopland)

Dupslog
Dupslog

Max Ernst, La Joie de vivre – The Joy of Life.

22 mei 2017

Max Ernst, La Joie de vivre – The Joy of Life

Max Ernst, La Joie de vivre - The Joy of LifeThis is one of a number of so-called ‘jungle’ pictures that Max Ernst painted in the late 1930s. His paintings of forests and tangled undergrowth derive from the rich Romantic heritage in German art. They also symbolise the fears and suppressed desires of the human mind. Looking at the picture more closely, the title becomes bitterly ironic. This jungle is actually ordinary undergrowth grown to enormous proportions, dwarfing a sculpture of a woman and animal living together in harmony. Instead of a paradise, the scene is a nightmarish one in which giant praying mantises do battle with other monsters in the entangled undergrowth.

1936

 

DE BIDSPRINKHANEN


Als de bidsprinkhaan


omgang zoekt met


zijn wijfje, rukt


die hem eerst en


vooral zijn kop af.


Daardoor is het


mannetje zijn


hersenen en meteen


ook alle remmingen


kwijt.


Hi copuleert driftig


verder tot hij


uitgeput op de


grond tuimelt, waar


hij helemaal wordt


opgepeuzeld door


zijn partner.


Op dezelfde manier


maken onze


priesters en


intellectuelen het


hof aan de


krachten die hem


willen vernietigen.


Hun hoofd is


er al aan.


Straks worden ze


met huid en haar


verslonden


door wat ze nu


aanbidden.



Jef Anthierens, uitg. Walter Soethoudt 1976


 

Mark Vangheluwe, Brief aan de paus.

16 mei 2017

Mark Vangheluwe, Brief aan de paus. 

uitg. De Bezige Bij 2017

Deze brief aan de paus is een indrukwekkende getuigenis van iemand die zich wist te ontworstelen aan misbruik en mentale terreur van nonkel Roger Vangheluwe, rooms-katholiek priester en 25 jaar bisschop van Brugge.

Dankzij zijn echtgenote en Peter Adriaenssens.

‘Brief aan de paus’ is als een nieuwe brevier voor alle religieuze leiders, priesters en broeders, nonnen en novicen.

Maar ook voor dominees, broeders, imams, pandits en monniken die in de vele gesloten scholen, religies genieten van de hubris, de grootste zonde.

68. Vanaf de eerste handdruk voelde ik een geruststelling en een energie die moeilijk te beschrijven valt. De professor was de enige die te vertrouwen leek en dat vertrouwen heeft hij nooit geschonden. Gedurende de laatste zeven jaren heeft hij ons gesteund en geholpen waar hij kon en met raad en daad bijgestaan. Hij heeft ons geleerd hoe een dergelijk parcours wel te bewandelen viel en hielp ons de putten en de te verwachten struikelblokken te ontlopen. Dankzij hem ben ik nu wie ik ben: gegroeid, krachtiger en bewuster. Als een mentor toonde hij aan dat iets uit een mens halen in plaats van iets in hem te stoppen van groter belang kan zijn. De koningin en ik zijn hem daar eeuwig dankbaar voor.

Na onze ontmoeting nam de professor vrijwillig, gratis en voor niets, met een grote toewijding en kunde de taak op zich om ons af te schermen van de pers en de media. Hij verwoordde als een soort spreekbuis onze mening die wij nog niet konden vormen, hij wist door zijn kennis vooraf wat we gingen doormaken.

Lees verder »

Svetlana Alexijevitsj, Zinkjongens – Sovjetstemmen uit de Afghaanse Oorlog. (1991)

16 mei 2017

Svetlana Alexijevitsj, Zinkjongens – Sovjetstemmen uit de Afghaanse Oorlog. (1991)

uitg. De Bezige Bij 2017

Best lijkt me na ieder gesprek, ieder verslag, ieder verhaal ‘Zinkjongens’ even opzij te leggen. Hier kan je amper doorheen lezen. Sommige verhalen zijn gruwelijk, anderen pijnlijk, teder, woest, misselijk makend – zoals het laatste deel met vele excerpten uit processen die tegen de auteur op bevel van de post-sovjet overheid werden aangespannen wegens besmeuren van soldateneer en een of ander socialistisch vaderland.

‘Zinkjongens’ belicht de verschrikkingen van Rusland en de Sovjetcultuur aangaande oorlog en haar soldaten. Rücksichtsloos werden de troepen de oorlog ingestuurd door een machtsmachine die ongeacht de opgeëiste kleuren, idealen en mythologie steevast haar mensen vermaalt en finaal verraadt. Moedertje Rusland is een Dulle Griet voor wie het leven van haar kinderen nauwelijks een overweging waard blijft.

Oorlogsverliezen doen er niet toe, als de sombere glorie maar blijft klinken op de tonen van de overwinning. Bij een nederlaag zoals bij de strijd voor internationale solidariteit met het Afghaanse broedervolk tegen de moedjahedien (1979-1989) is de ellende zelfs niet meer te overstemmen.

49.  Hij kende idealen, maar het leven kende hij niet. Door al die jaren buitenland dacht ik zelf ook dat het leven uit idealen bestond. Ik weet nog die keer toen we al terug in het Vaderland waren en in Tsjernovtsy woonden. Joera zat op het militair lyceum. Om twee uur ’s nachts werd er aan de voordeur gebeld. Daar stond hij.

“Wat is er, jonkie? Wat doe je hier zo laat in de regen? Je bent helemaal nat…”

“Mam, ik kwam zeggen dat ik er niet uit kom. Het leven is niet zoals jij het me geleerd hebt. Er klopt niks van… Hoe kwam je erbij? En dit is pas het begin. Hoe moet ik verder?”

Lees verder »

Rüdiger Safranski: ‘Die Angst vor dem politischen Islam ist da, doch singt man laut im Walde’

7 mei 2017

Wollen Sie damit sagen, dass das Gros der Journalisten Weltverbesserer sind?

Nun, viele schreiben nicht, was sie denken, weil sie glauben, dass solche Gedanken die Situation verschlimmern könnten. Sie schreiben das, wovon sie gerne hätten, dass es wahr wäre – das ist in ihren Augen ihr genuiner Beitrag zu einem zivilen Zusammenleben. Und das mag ja auch alles sehr gut gemeint sein. Aber Pädagogik statt Publizistik – das geht auf die Dauer nicht gut, die Leser sind ja nicht blöd. (…)

Die Pädagogik im Dienste des vermeintlich Guten führt in meiner Wahrnehmung zu einer Konformität, die sich ergibt, ohne ausdrücklich angeordnet zu sein. Auf einmal reden alle wie beim evangelischen Kirchentag.

Börne-Preisträger Rüdiger Safranski ‘Die Angst vor dem politischen Islam ist da, doch singt man laut im Walde’ NZZ 6.5.2017

 

En Marche…

7 mei 2017

'Dans la vie, il n'y a pas de solutions. Il y a des forces en marche: il faut les créer, et les solutions suivent'. Antoine de Saint-Exupéry, Vol de nuit (1931)

‘Dans la vie, il n’y a pas de solutions. Il y a des forces en marche: il faut les créer, et les solutions suivent’.

Antoine de Saint-Exupéry, Vol de nuit (1931)

“L’homme qui marche” Alberto Giacometti 1960

Schermafbeelding 2017-05-07 om 20.09.59 Schermafbeelding 2017-05-07 om 20.12.00

Margot Vanderstraeten, Mazzel tov – mijn leven als werkstudente bij een orthodox-joodse familie

27 april 2017

Margot Vanderstraeten, Mazzel tov.

mijn leven als werkstudente bij een orthodox-joodse familie

uitg. Atlas Contact 2017

Een verhaal vol liefde en duisternis met ingehouden tederheid die pijn van vroeger, elders, hier en morgen verzacht tot een nieuwsgierige vorm van respect voor elkaar.

Over Koelbloedigheid, Verdriet, Ogenschijnlijkheid, Kanaries, Zwijgen, Vriendschap en Schrijven.

De eerste ontmoeting met de oma die de kampen overleefde is indrukwekkend door de schijnbare argeloosheid.

‘Mazzel tov’ is een belangrijk boek.

101. Zwijgen

Wij, joden, hebben van oudsher een groot gevoel voor taal. Maar alle woorden ter wereld volstaan niet om de ervaringen in de kampen te beschrijven en om de confrontatie met zo veel boosaardigheid te vatten. Hoe zou iemand di deze gruwelen niet heeft beleefd, erover kunnen vertellen? Als zelfs iemand die beleefd, doorleefd en overleefd heeft, er geen woorden voor kan of wil vinden? Begrijpt u onze voorkeur voor stilte? Zwijgen is de keuze voor het kleinste verraad.

103. Koelbloedigheid

Koelbloedig zijn, dat is weten wanneer je moet zwijgen en wanneer je moet spreken. Mijn moeder wist dat, Zij hoefde de namen van alle s’ers in het kamp niet te kennen. Zolang de de s’ers maar wisten wie zij was. Zij begreep heel goed dat ze er baat bij had om niet bij de grote hoop te horen; de hoop die met vuile joden werd aangesproken….

142. Kanaries

‘Wij, joden, wij zijn zoals de kanaries in de koolmijn. Wij hebben verscherpte zintuigen. Wij ruiken de maatschappelijke veranderingen jásáren voor de goegemeente ze ruikt. Wij weten wanneer er gevaar op komst is; die intuïtie zit in onze genen. Hoe kan het anders, na een geschiedenis vol vervolging.’

Joshua Oppenheimer, The Look of Silence

27 april 2017

Ongelooflijk indrukwekkende documentaire over de Indonesische massamoorden in 1965 – 1966.

In de gesprekken met de slachters en hun leiders komt steevast het verhaal naar voor over de stress bij het handmatig afslachten en folteren waarvoor de beulen als remedie het bloed van hun slachtoffers dronken. Het waren immers ‘communisten en dus ongelovigen die niet naar de moskee gingen en het met elkaars vrouwen deden’. Het leger en de politie steunden de ‘spontane’ opstanden van het volk tegen de PKI en hun aanhangers, ook onder de arme boeren op Java.

Maar even vaak blijkt uit de verhalen dat het toen reeds – een halve eeuw geleden – de zo vredelievende islam was die legitimiteit verleende aan de slachtingen, die gesteund werden door de CIA tegen de Chinese invloeden.

“Op Java kent men twee soorten islam: de Abangan, een combinatie van de islam en andere religies zoals Hindoeïsme en autochtone religies, en de Santri, de orthodoxe islam. Vele Abangan-gelovigen waren aanhangers van de PKI. Deze Abangan-communisten waren vooral het slachtoffer van de moordcampagnes. Overlevenden werden door de regering gedwongen zich tot christendom of orthodoxe islam te bekeren.”

https://nl.wikipedia.org/wiki/Indonesische_massamoord_van_1965-66

De opdracht die Adi Rukun zich stelde, is bovenmenselijk en hij houdt zich waardig ondanks de gruwelen, zelfs binnen de eigen familie, waar zijn gemartelde broer bewaakt werd door zijn oom die verklaart alleen maar bevelen op te volgen.









De leugen stort in onder z’n eigen gewicht’



The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)


Denemarken/Groot-Brittannië, 2014 | Joshua Oppenheimer
The Act of Killing, Joshua Oppenheimers shockdoc over de doodseskaders van de Indonesische president Soeharto heeft nu een vervolg. In The Look of Silence doorbreekt de broer van een van hun slachtoffers het zwijgen en zoekt de confrontatie met de moordenaars.

Door Dana Linssen
Er is waarschijnlijk geen documentaire geweest die de filmwereld zo op z’n kop heeft gezet als The Act of Killing (2012). Daarin laat de Deens-Amerikaanse filmmaker Joshua Oppenheimer de doodseskaders van de Indonesische president Soeharto aan het woord, die in de jaren zestig miljoenen tegenstanders van het regime hebben vermoord. Ze noemden zichzelf de ‘movie theatre gangsters’ omdat ze voor hun moordpartijen inspiratie zochten in Amerikaanse films. In The Act of Killing was het naspelen, en zelfs door de moordenaars zelf re-ensceneren van hun gruweldaden een manier om hen aan het praten te krijgen. Maar de grens tussen ‘re-enactment’ en therapeutische herbeleving was verwarrend. Aan de ene kant werd Oppenheimer geprezen om de ‘waarheid’ die aan het licht was gekomen, zijn gedurfde mengvorm tussen feit en fictie, aan de andere kant was er ook het sluimerende gevoel dat hij Anwar Kongo, Herman Koto en hun mannen misschien iets teveel ‘regie’ over het eindresultaat had gegeven. Die verwarring deed overigens niets af aan de kracht van de film.
En nu is er dan een vervolg. Of eigenlijk geen vervolg, maar een film die Oppenheimer parallel aan The Act of Killing draaide, in het diepste geheim, en waarin de broer van een van de slachtoffers de confrontatie met de moordenaars van zijn broer zoekt. Adi Rukun is geboren in 1968, twee jaar na de moord op zijn broer Ramli. Door zijn werk als rondreizende optometrist had hij een goede dekmantel om bij hen aan de deur te kloppen. Bovendien werkt het aanmeten van brillenglazen als een sterk symbool: hij wil deze mannen ook hun verleden helder laten zien, hij zoekt historische klaarheid.
Doordat er twee kanten aan het woord komen, en Adi niet uit is op wraak, vergelding of zelfs maar genoegdoening, de waarheid is voor hem genoeg, werkt The Look of Silence zelf ook als een lens: na de schok van The Act of Killing wordt nu ook scherpgesteld op de manier waarop deze moorden in de levens van de nabestaanden en binnen de Indonesische zwijgcultuur doorwerken. Als politiek ‘onreine’ familie bleven ze outcasts: de genocide is nog steeds een taboe-onderwerp in Indonesië, de daders zijn nog steeds niet bestraft. Na het voltooien van The Look of Silence zijn Adi en zijn familie naar een deel van Indonesië verhuisd waar ze anoniem kunnen blijven. Ze vrezen nog steeds voor represailles. We spraken de filmmaker, die inmiddels voor zijn eigen veiligheid het land waar hij twaalf jaar werkte en filmde niet meer in kan, op het Filmfestival Berlijn.

http://www.filmkrant.nl/_titelindex_L/11884

 





https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/the-look-of-silence/2014/the-look-of-silence-s2014/

Christoph Ransmayr, Cox of het verglijden van de tijd

26 april 2017

Christoph Ransmayr, Cox of het verglijden van de tijd

uitg. Prometheus

 

Na Joke Hermsen met ‘Kairos, een nieuwe bevlogenheid’ en Ignaas Devisch met ‘Rusteloosheid, pleidooi voor een mateloos leven’ synthetiseert Christophe Ransmayr een mooi verhaal over het verglijden van de tijd.

 

http://www.ardmediathek.de/tv/Druckfrisch/Christoph-Ransmayr-Cox-oder-Der-Lauf-d/Das-Erste/Video?bcastId=339944&documentId=38639036

http://www.zeit.de/2016/47/cox-oder-der-lauf-der-zeit-christoph-ransmayr-roman/komplettansicht

164. Of… of moesten op deze ruisende regenochtend aan de ri­vier, althans voor de duur van deze audiëntie, alle aanwezigen daadwerkelijk op elkaar gaan lijken, ja zelfs gelijk worden – ge­lijk volgens de wetten van een vervliegende tijd, geldig tot aan de buitengrenzen van deze ruimte, een tijd die uiteindelijk niet alleen elk onderscheid tussen mensen ophief, maar ook tussen de organische en de anorganische natuur, tussen elk ding en elk wezen, elk wezen dat ooit een gestalte had aangenomen of nog zou aannemen?

Wat bleef er uiteindelijk over van een ster, van een zon met een hele zwerm planeten, asteroïden, manen en meteorieten, en met licht dat miljarden jaren geleden ontvlamd was? En hoe zat het met al die andere hemellichten, die in de toekomstige eeu­wigheden zouden opvlammen en in de onverbiddelijke loop van de tijd weer zouden ontploffen tot een zwerm naamloze deeltjes, atomaire bouwsteentjes, die in een onbegrijpelijk verre toekomst en onder druk van geweldige krachten die ons voorstellingsver­mogen te buiten gaan, weer tot nieuwe elementaire vormen aan elkaar zouden kunnen klonteren, om gestaag tollend aan te was­ sen tot gestalten van nog nimmer geziene omvang, nog nimmer geziene schoonheid of lelijkheid… En dit alles slechts om na het einde van hun bestaanstermijn weer terug te zakken in onzicht­baarheid, in de allerdiepste duisternis?

De vrijheid om te glimlachen genoot slechts één van de vier rond deze vuurschaal geschaarde mannen. De andere drie zaten sprakeloos, ademloos van eerbied aan een murmelend voorbij­ stromende rivier: op zonniger ochtenden doopte de keizer aan deze oever zijn kalligrafeerpenseel in het water om daarmee ge­dichten op de gladde stenen te schrijven. De woorden verdamp­ten onder de opstijgende zon en gaven de steen weer vrij. Zo schreef de keizer en zag zijn schrift weer verdwijnen. En schreef verder.

Het regent, zei Qiánlóng nu zo zacht alsof hij de van het dek­ zeil omlaag ruisende watermuziek en het gemurmel van de rivier niet wilde storen. Het regent.

Koen Peeters, De mensengenezer.

26 april 2017

Koen Peeters, De mensengenezer.

uiting. De Bezige Bij 2017

Alweer een mooi geconstrueerde roman van de auteur die zijn eigen zoektocht en die van zijn mensengenezer ingenieus weet te verstrengelen als de nucleotiden van het DNA dat bij alle mensen gelijk is.

61. ‘Je moet leren zoeken naar de bron, niet naar de waarheid.’

116. Ik las hoe Ignatius’ wezen in de diepte veranderde door een boek te lezen. Dit leek nu ook met mij te gebeuren: iemand sprak tot mij, in mij. Toen ik uren later het gras van mijn kleren klopte dacht ik: ik moet hier onmiddellijk weg, ik moet het nu beslissen, ik moet de schuld afkopen. De schuld van mijn ouders, mijn oom, van die honderdduizend soldaten.

Me opofferen.

Ik moest het verdriet van de wereld repareren. Ik wilde eindelijk iets doen wat onbesmet en volmaakt was.

Ook al was ik zelf nooit, op geen enkele wijze, vroom of godsdienstig geweest, ik ontdekte in mij een nieuwe, onbekende edelmoedigheid. Ik bad nooit, maar dit was onmiskenbaar een onbaatzuchtig verlangen naar een hoger goed. Niet dat onaffe gedoe van mijn jeugd en mijn afkomst. Zeker niet het kwezelachtige gedoe in de kerk. Maar misschien zou ik mensen kunnen genezen.

224. ‘Elke generatie begint opnieuw met het uitvinden van de mensheid, maar in elke cultuur is er altijd verminking.’

‘Altijd?’

‘Ja, altijd. Altijd en overal.’

282. Maar om in trance te raken moet je eerst doen alsof.

284. De handen, je hoofd en je hartslag hebben een eigen ritme, en de trance doorbreekt dat. Goede trommelaars halen je uit het evenwicht. Je neemt afstand van jezelf, de trance betovert je. Het is gevaarlijk. Men zegt: “Zie dat je er niet in blijft.”’

291. ’Genezen, de mensen genezen. Mensen genezen pas als ze de genezer herkennen, en als je niet oplet en het teken niet geeft heb je de genezer pas herkend als het al te laat is, ai.’

303. Ik besefte heel goed dat mijn hele reis slechts zogenaamd over krokodillen ging. Meer nog was dit mijn zoektocht naar de zoektocht van Remi. Hoe die wilde leren mensen te genezen, en daarmee zichzelf genas, of was het omgekeerd. Of ook hoe verhalen mensen drijven en begeesteren, en zelfs resoluut hun leven kunnen sturen.

Georges Simenon, Onbekenden in het huis.

12 april 2017

Georges Simenon, Onbekenden in het huis.

uitg. De Bezige Bij 2016

Knap opgebouwde psychologische roman van een meesterlijke observator, uit 1940!
‘Wij geloven allen, zonder uitzondering, graag in uiterlijke schijn, in de oppervlakkige werkelijkheid die ons omringt en het valt ons moeilijk voor te stellen dat er onder die geruststellende buitenkant een verborgen leven bestaat dat…’ (37)
Het waren allemaal mensen die weinig zeiden. Ze dronken hun glas. Ze staarden voor zich uit. De woorden legden meer gewicht in de schaal omdat ze schaars waren en omdat degenen die ze uitspraken ongeveer alles wisten wat er te weten viel. (221)

Yuval Noah Harari, Homo Deus, een kleine geschiedenis van de toekomst.

10 april 2017

Yuval Noah Harari, Homo Deus, een kleine geschiedenis van de toekomst.

uitg. Thomas Rap 2017

Het eerste deel is een herhaling van het vorige boek Homo Sapiens. 

Homo sapiens verovert de wereld & Homo sapiens geeft de wereld betekenis.

In het derde deel ‘Homo sapiens verliest de controle’  onderzoekt Harari een interessante theorie over dataïsme.

Harari’s hoop op en pleidooi voor een allesomvattend algoritme in medische diagnose, preventie en behandeling staat echter bol  van het genereren van angst als drive voor commerciële strategieën.

Zo zal het dus zeker niet gaan… hoogstens nog wat aanmodderen voor veel geld, althans bij die mensen die zich gek genoeg laten maken met verhalen over heel lang leven en niet durven sterven.

De theorie over het internet der dingen klinkt leuk en allesomvattend, maar zal vermoedelijk veel langer dan enkele decennia nodig hebben om echt betekenisvol te werken.

Bijaldien zullen veel van zijn eerder algemene en brede voorspellingen anders lopen dan enthousiast voorspeld door de goeroe’s en verkopers van dromen.

En finaal zal de rol van de oude religies, zeker de monotheïstische met op kop de islam, nog lang niet uitgespeeld zijn. Zij zullen een imperialistische strategie blijven volgen om zieltjes en macht te winnen, zij het misschien bij de dikke ‘onderlaag’ van die mensen die niet meekunnen met het ‘dataïsme’.

En zo wordt ‘De mogelijkheid van een eiland’ van Michel Houellebecq alweer een paar stappen reëler.

 

408. Maar als we het echt groot aanpakken en ons op het leven zelf richten, worden alle andere problemen en ontwikkelingen overschaduwd door drie nauw verbonden processen:

1. De wetenschap koerst op een allesomvattend dogma af, dat zegt dat organismen algoritmen zijn en dat het leven dataverwerking is.

2. Intelligentie wordt losgekoppeld van bewustzijn.

3. Niet-bewuste, maar hyperintelligente algoritmen zullen ons spoedig misschien wel beter kennen dan we onszelf kennen.

Deze drie processen roepen drie grote vragen op, waarvan ik hoop dat ze na lezing van dit boek nog lang door je hoofd blijven galmen:

1. Zijn organismen echt alleen maar algoritmen en is het leven echt alleen maar dataverwerking?

2. Wat is waardevoller: intelligentie of bewustzijn?

3. Wat gebeurt er met de maatschappij, de politiek en het dagelijks leven als niet-bewuste, maar hyperintelligente algoritmen ons beter kennen dan we onszelf kennen?


En dus wordt het wachten op deel 3 van Harari met een poging tot antwoord op deze vragen.

Lees verder »

Yuval Noah Harari, Sapiens, een kleine geschiedenis van de mensheid.

28 maart 2017

Yuval Noah Harari, Sapiens, een kleine geschiedenis van de mensheid.

uitg. Thomas Rap, 2017

Een interessant overzicht met enkele boeiende uitschieters en doorkijkjes op het menselijk verleden. Het kon beknopter en minder badinerend, ook zonder het moeizaam einde over geluk.

32. De nieuwe linguïstische vermogens die moderne sapiens zo’n zeventig millennia her opdeden, stelden hen in staat om urenlang te roddelen. Deugdelijke informatie over wie er al dan niet te vertrouwen was zorgde dat kleine groepjes zich konden uitbreiden tot grotere groepen en dat sapiens steeds nauwere en verfijndere samenwerkingsverbanden konden aangaan.

33. Hoogstwaarschijnlijk is zowel de roddeltheorie als de er-loopt-een-leeuw- bij-de-rivier-theorie verdedigbaar. Maar het echt unieke kenmerk van onze taal is niet de mogelijkheid om er informatie mee over te brengen over mensen en leeuwen, maar de mogelijkheid om er informatie mee over te brengen over dingen die helemaal niet bestaan. Voor zover wij weten kunnen alleen sapiens praten over allerlei soorten entiteiten die ze nog nooit hebben gezien, aangeraakt of geroken.

Legenden, mythen, goden en religies, ze ontstonden allemaal ten tijde van de cognitieve revolutie.

Lees verder »

Erwin Mortier, Omtrent liefde en dood.

27 februari 2017

Erwin Mortier, Omtrent liefde en dood. 

‘Als we de doden niet uit de kamers van onze ziel verdrijven, blijven ze hangen. We moeten ze verbannen om ze te kunnen verwelkomen in onze herinneringen als wat ze geworden zijn: aflijvigen; dierbaren die bestaan hebben, maar er voorgoed niet meer zijn. Die tijdelijke ballingschap is noodzakelijk om hun wederkomst te garanderen.’

Mooie overwegingen over leven, liefde en dood naar aanleiding van het verscheiden van buren-vrienden.

64. Sindsdien blijft in mij de vraag rondspoken op welke wijze ‘de geschiedenis’ tot individuele levens doorsijpelt, een vraag die ervan uitgaat dat individuen altijd alleen maar het voorwerp van de geschiedenis zijn. Evengoed stelt zich de vraag hoe de geschiedenis uit ontelbare afzonderlijke levens ‘opwelt’, hoe die krachten samenvallen of elkaar tegenwerken, hoe daaraan vroeg of laat geweld ontspringt en hoe dat, op zijn beurt, levens raakt, vermaalt of tot beweging aanzet.

68. Hun verbeten pijnen, schaamte en woede, hun geschonden trots consacreerden ze in stilte, onder elkaar, zonder te beseffen dat ze daarmee een cultuur van emotionele afstand en verzwijgen installeerden, in hun nageslacht, in elkaar – een stilte die in mijn kindertijd soms oorverdovend op mijn trommelvliezen kon drukken.

Stel dat ik uiteindelijk tot het schrijven ben gekomen om van het getuit in mijn oren af te raken, het gesuis en gefluit door al die al te sprekende stiltes? Niks geen Hogere Roeping of Het Schone, of De Kunst, maar simpelweg een kwestie van kauwen en slikken, zoals wanneer het vliegtuig waarin we reizen de landing inzet, om de trommelvliezen te sparen?

73. Opgroeien met verwanten wier ziel levenslang de striemen vertoonde van hun eigen bezwaarde verleden heeft me ontdaan van elke aanvechting om zelf ook nog eens de zweep tevoorschijn te halen en pijn met nog meer pijn te bestrijden. Wie de doden wil geselen, kastijdt zichzelf.

86. Ze placht soms te zeggen, toen ik nog een kind was, dat ik een oude ziel had. Wellicht bedoelde ze dat ik in die tijd liever het gezelschap van bomen en dieren zocht dan van speelkameraadjes, dat ik de velden, de weiden, de bossen en vennen verkoos boven menselijk gezelschap. Ik had het gevoel dat de natuur me met rust liet, anders dan de huizen waar ik opgroeide, die door zoveel verleden werden bewoond, zoveel onopgelost verleden.

Marcel Möring, Eden

16 februari 2017

Marcel Möring, Eden 

De Bezige Bij 2017

Een bijzonder boek over belangrijke levensvragen, de verhalen van alle tijden die altijd weer zullen bovendrijven.

Een jongen wordt geboren in een woud zonder grenzen, woest als de schepping zelf, waar de bizon zwerft en de bomen ouder zijn dan alles wat leeft. Hij heeft geen naam. Het dorp waar hij opgroeit heeft ook geen naam. Op een dag vlucht hij, voor een daad die hij niet heeft begaan. De wereld buiten het bos ligt voor hem. Hij is alleen. Hij moet leven en overleven. Hij moet de plek vinden die hij ‘thuis’ kan noemen.

 
“De herinnering is als kaarslicht in een donker huis. Het schijnsel valt op een tafel, een kast, een stoel waarover kleren hangen, een schilderij, een kruik, een slapende kat. Wie door het donker loopt met zijn dansende bol van licht maakt een verhaal van wat hij ziet, maar hij kan niet zeggen of het waar is. Het heeft een plaats doordat het wordt aangelicht, maar er is geen tijd. De herinnering is het hiernamaals van de gebeurtenissen, de mensen, de ideeën, de pijn en de vreugde van ons leven. Maar in haar leeft ook de pijn voort, de liefde, de teleurstelling en de haat van de anderen. Zij bevat alles en is niets, wij dragen haar mee zoals een slak zijn huis draagt, zij is het stof in onze kleren en getuigt van de lange weg die wij hebben afgelegd, zij is de sleet in onze schoenen, de vermoeidheid in onze ledematen, het licht dat van onze ogen wijkt.”

19. ‘Jongen,’ zei hij. ‘Je kent de letters van het alfabet. Je kunt lezen. Maar als je de wereld in trekt moet je de taal kunnen spreken van de mensen onder wie je je begeeft en je moet kennis hebben die je nergens anders vindt dan in boeken. De taal is je schild en je wapen, zij is je huis en je bed, zij is eten en drinken.’

‘Misschien blijf ik.’

‘En bovendien moet iemand de verhalen bewaren.’

‘Welke verhalen?’zei ik.

‘Alle,’ zei Jakub. ‘Die van de een en de ander en jouw eigen verhaal. Ik zal je leren wat ik weet en in ruil daarvoor luister je naar mijn geschiedenis. Misschien komt ze je ooit van pas. Misschien vertel je haar verder en wordt mijn verhaal deel van het jouwe en dat van jou weer het begin van dat van iemand anders. Binnen ligt mijn boek. Haal het.’

Lees verder »

Frank Westerman, Dier, bovendier.

9 februari 2017

Frank Westerman, Dier, bovendier. 

Atlas 2010


De tragedies van de 20e eeuw, verteld aan de hand van een paard – de lipizzaner.


‘Als je een lipizzaner aanraakt,’ kreeg Frank Westerman als tiener te horen, ‘raak je geschiedenis aan.’


Nu, als schrijver-verteller, reconstrueert hij het lot van vier generaties paarden van het Weense hof. Zij doorstaan achtereenvolgens de ondergang van het Habsburgse Rijk, de beide wereldoorlogen en de waanzinnige veredelingsproeven van Hitler, Stalin en Ceausescu.


Dier, bovendier is een moderne fabel waarin het reinbloedige paard de mens onontkoombaar op zijn eigen tekort wijst.



175. Dit was geen groteske fantasie; het groteske zat hem in de werkelijkheid die Himmlerhad geschapen. Er waren door hem speciale verloven toegekend aan ss-of?cieren om zich in fraaie hotels in de bergen voort te planten. ‘Elke oorlog is een aderlating van het beste bloed’ – had Himmler al in oktober 1939 in zijn ‘verwekkingsbevel’ geschreven. De verliezen aan mannen moesten worden gecompenseerd, en de meest intensieve deelname aan het geslachtsverkeer kwam Duitslands raciale elite toe: de ss-orde.

In diezelfde lijn lag ook Hitlers Kleinkrieg tegen voorbehoedsmiddelen en abortus.  ’Het geslachtsleven bepalen wij,’ had de Fûhrer gezegd. En: ‘Door de verliezen aan mannen zal een volk niet uitsterven, maar wel als er een tekort aan vrouwen is.’ De merries waren belangrijker.

Lees verder »

De media en het dictatoriale aura – ‘Wie Twitter hanteert, zal door Twitter vergaan’.

22 januari 2017

Maar er zijn ook stemmen die vinden dat de media de huidige kritiek aan zichzelf te danken hebben. Communicatie-expert en voormalig sp.a-woordvoerder Fons Van Dyck vindt dat journalisten teveel geëvolueerd zijn naar verhalenvertellers die feiten voortdurend vermengen met duidingen en persoonlijke meningen.
“De journalist is al lang geen waarnemer meer maar een soort selfmade antropoloog die de wereld opeen eigenzinnige manier interpreteert. Vroeger hadden we alleen paus Jambers die dat deed en dat was best interessant, maar nu is zijn aanpak de norm worden en dat vind ik een gevaarlijke evolutie. De journalist is geen waarnemend meer maar een actieve en subjectieve participant. Objectiviteit is de uitzondering en we zijn in een wereld van verhaaltjes en meningen terechtgekomen die soms nog maar weinig met de realiteit te maken heeft. Je krijgt een reconstructie van de realiteit voorgeschoteld. En ja dat zorgt soms dermate voor verwarring dat je in de leugen dreigt terecht te komen.”
(…)
Rik Van Cauwelaert: “ Politici die onophoudelijk kritiek leveren op de media schieten zichzelf in de voet en meten zich toch wel een beetje een doicatoriaal aura aan. Boos worden is toch altijd een teken van zwakheid: het bewijst dat je geen echte argumenten meer hebt. Wie het zwaard hanteert, zal door het zwaard vergaan. Misschien moet ik dat even naar de 21 ste eeuw vertalen: Wie Twitter hanteert, zal door Twitter vergaan. “
De Morgen ZENO 21012017

Anne-Gine Goemans, ‘Honolulu King.’

10 januari 2017

Anne-Gine Goemans. ‘Honolulu King.’ 

Ambo|Anthos

Een vlot lezende roman over een twijfelachtig verhaal van verzwegen moorden tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd in een vrijmetselaarsloge te Amersfoort.

De auteur bouwt het verhaal mooi op vanuit de Indische hoofdpersoon die zich verder verengt tot de kleine wereld van zijn toko en de getuigenissen van andere Indische mensen over de oorlog, de Jappen en de Bersiap van 1945-1947. Zijn Nederlandse vrouw die omwille van haar ernstige dementie in een verzorgingshotel verblijft, zijn vrienden van de Hawaii muziekband, Honolulu King en zijn kleindochter zijn de meerpalen in zijn verdwalende herinneringen.

“U krijgt een kist vol tranen mee. Onderhuids verpakt, weggestopt op kilometerslange spoelen en tracks, verpakt in een plastic doosje. Good luck.”

Het nevenverhaal van de kleindochter met een rijke, getrouwde vader van 2 kinderen is wat clichématig opgezet maar verder zit de verhaallijn goed in elkaar.  Een nieuwe Japanse sushi bar tegenover zijn Indische toko triggert bij de hoofdpersoon steeds meer vijandig gedrag tegenover de nieuwe overburen.

“De grootste pijn, en dat hoef ik u niet uit te leggen, laat geen fysieke sporen achter”

De spanning wordt – op enkele hoofdstukken na – strak aangehouden en de finale ontknoping is van een pijnlijke tederheid.

De vraagstelling is boeiend en verwarrend tegelijk, maar kan de lezer aanzetten tot zelfreflectie.

 

13. ‘Wat ik al zei, van de jap hadden we niet zoveel te vrezen. Ik ben voornamelijk goeie jappen tegengekomen, hoogopgeleide lui die hun diensttijd uitzaten. Het was ons eigen volk dat ons te grazen nam.’(...)

‘Begrijp me niet verkeerd, meneer Hardy, uiteindelijk was de atoombom onze grote redding. Door de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki werden we in één klap bevrijd. Daarom zal ik nooit tegen atoomenergie zijn. Maar wat moet je met een oorlog? Geen Japanse wagen meer kopen? Moeten we dat doen? Moeten we blijven haten? Haat is vergif voor de ziel. Ik ben te oud voor haat, meneer Hardy.

‘Er bestaan geen goeie jappen,’ zegt Hardy met opeengeklemde kaken en hij loopt weg.’

 

Nooit geweten dat Turnhout zo belangrijk was in de ‘unieke real life reborn babypoppenindustrie’.

99. ‘Turnhout ligt vlak bij Antwerpen. Dat weet ik nog van onze optredens. Heerlijke stad, fijne audience, die Belgen. Zijn altijd dankbaar. Op het kinderlijke af.’


En er is nog een toegift van de uitgeverij op het web geplaatst:

http://www.amboanthos.nl/toegift/

A.F.Th. van der Heijden, Kwaadschiks

27 december 2016

A.F.Th. van der Heijden, Kwaadschiks 

uitg.De Bezige Bij 2016

Een man op zoek naar de Absolute Stilte vindt een explosie op zijn weg
De relatie tussen reclameman Nico Dorlas, eind veertig, en zijn jongere vriendin Desy staat op springen. Zijn paranoïde verlatingsangst, versterkt door drank en drugs, maakt samenleven met hem tot een hel. Als Desy de benen neemt, stelt Dorlas alles in het werk om haar voor zich terug te winnen – eerst nog goedschiks, uiteindelijk kwaadschiks. Of hij de juiste prooi voor zich heeft, blijft lange tijd in het ongewisse.
Dorlas wordt bijgestaan door Ernst Quispel, de strafpleiter uit Advocaat van de hanen (De tandeloze tijd 4), die twintig jaar grijzer en twintig jaar cynischer is geworden. Ondanks diens inspanningen brokkelt het universum van Dorlas binnen een infernaal etmaal volledig af. Andere levens herrijzen uit het puin.
Kwaadschiks is, met een variant op het klassieke moordmysterie, niet zozeer een ‘whodunit’ als wel een ‘whotookit’, die wortelt in de actualiteit maar in zijn reikwijdte universeel is.

“Wat je ruikt, is de mot die ik gisteravond met mijn grote liefde had. Geen idee waar het over ging, maar op ’t laatst dreigde Desy de benen te nemen. Voorgoed. Ik heb zo’n beetje de halve nacht zitten hijsen van verdriet.”


Deel 6 van de Tandeloze Tijd cyclus is een briljant titanenwerk, ook voor de auteur die erin geslaagd is om een majestueuze roman op te bouwen die de lezer – soms luchtig, soms speels, vaak kloppend als een verslaving of een zwerende vinger – een misselijk makend inzicht biedt in het denken en doen van een psychopaat, Nicodemus Dorlas. En zo ook van potentiële types die zich na een leven lang permanent pamperen snel gekrenkt weten of graag een kort lontje koesteren.

118. ‘Ziedaar hoe jullie het leven van de burger verzieken,’ zei Dorlas. ‘De sterke arm door de technologie uitgebreid met het sterke oog. En de sterke neus, want die blaaspijp vertelt jullie wat je zou moeten ruiken. Door al die technische verworvenheden verdwijnt het spelelement uit de verhouding tussen politie en burgerij. Een beetje verstoppertje en tikkertje spelen is er niet meer bij. Overal kijken camera’s en smartphones mee. Een minimum aan fair play, dat ene oogje toe… het zou de wereld zoveel menselijker houden.’

143.Er bleek hem al spoedig dat cynisme een betere brandstof vormde voor een carrière dan idealisme.

706. Waar blijft het geluid nadat het geklonken heeft?

Ondanks het minutieuze filigraan van de stad en haar omgeving, de spelers en de pijn – waarvoor een ongelooflijke research werd verricht – stoort een slechte knoop in het verhaal over de nood aan insulinespuiten wanneer zoon Hemmo een rol speelt in een vermeende gijzeling.

881. Ze hebben me gewoon uit de auto gezet. Ik vertelde ze dat ik een hypo aan voelde komen. Dat hadden ze al eens een keer met mij meegemaakt. Ze wilden zeker niet met een bewusteloos lijk rondrijden door Amsterdam…’

‘In godsnaam, wat voor auto?’ Van Zanten stampte met zijn voet op de vloer, die een hol geluid gaf, want het plaveisel lag pas een halve meter lager. Hij bracht zijn gezicht dicht bij dat van de jongen, wiens hoofd met een schok naar achteren ging. ‘Welke auto, godverdomme?’

‘Krijg ik nu alstublieft, alstublieft wat insuline? Ik voel me zo ziek.’


1172. Het cynisme van zijn leven behelsde dat zijn empathie het minst lag bij de wanstaltigen die hij beroepshalve verdedigde. Het kennelijke ontbreken van sympathie voor de misdadiger was niets anders dan goed verholen walging. Zijn hart lag niet alleen bij de slachtoffers van de smeerlappen die hij verdedigde, maar vooral bij de mensen die voorlopig alleen onder hun eigen goede werken dreigden te bezwijken, en elkaar met de onbezoldigde behulpzaamheid en medemenselijkheid de hersens insloegen. Mensen die in vertwijfeling van hun in scherven gevallen karwei opkeken, met in hun ogen de vraag: ‘Wat doe ik fout?’

Quispel zou doorgaan met het verdedigen van zware criminelen. Hij was er goed in. Zijn advocatuur was een schakel in de voedselketen van rechtvaardigheid. Maar heimelijk zou hij zijn leven willen wijden aan de verzoening van mensen die door hun goede bedoelingen tegenover elkaar waren komen te staan.

1220. Dorlas had eens gelezen, hij wist niet meer in welke context, dat elke mens aan het einde van zijn leven dat leven noodzakelijk als mislukt beschouwt, wat voor valse tevredenheid hij ook in zijn laatste woorden zal proberen uit te drukken. De notie sprong van de krantenpagina op zijn netvlies, en liet zich daar niet meer uitwissen. Hij nam haar niet voetstoots voor waar aan, maar voorvoelde met groot onbehagen dat zijn eigen toekomstige waarheid erin vervat lag. Eerder dan verwacht, vandaag namelijk, ruimschoots voor zijn vijftigste, was de mislukking een feit. Hij hoefde zich er niet meer tegen te verzetten.

Sneeuw, Orhan Pamuk – NTGent Luk Perceval

24 december 2016

Sneeuw, Orhan Pamuk – NTGent Luk Perceval

Een mooi hoorspel met bewegend kleurendecor, een knappe interpretatie van het boek en zijn poëzie.

“Mijn vader zegt soms dat dit alles hem herinnert aan de communistische dagen van vroeger. Je hebt twee soorten communisten: de hoogmoedigen, die het volk willen opvoeden en het land vooruit willen helpen; en de bescheidenen, die zich willen inzetten voor rechtvaardigheid en gelijkheid. De hoogmoedigen zijn belust op macht, ze dienen iedereen ongevraagd van advies, van hen is niets dan narigheid te verwachten. De bescheidenen bezorgen alleen zichzelf narigheid: dat is trouwens ook het enige wat ze willen. Terwijl ze, met schuldgevoelens overladen, willen delen in het lijden van de armen, krijgen ze veel meer te verduren.”

Sneeuw -Orhan Pamuk - Luk Perceval NTGent

Kars na Sneeuw 

Belijdende vrouwen met hoofddoek: bigotterie, gedwongen of militant dwingend bekerend
In alle gevallen ellende…

“218. Hegel is de eerste geweest die heeft opgemerkt dat de geschiedenis en het theater uit dezelfde elementen zijn opgebouwd, zei Sunay. Hij hield ons voor dat ook de geschiedenis, net als het theater, sommige mensen een ‘rol’ toebedeelt. En ook dat het toneel van de geschiedenis, net als in het theater, betreden wordt door de moedigen’?
343. – Maar zonder principes en geloof kan niemand gelukkig worden, zei Kadife. – Dat is waar. Maar in een wreed land als het onze, maar een mens niet telt, is het dom om jezelf voor je overtuigingen te gronde te richten. Grote principes, overtuigingen, dat is iets voor mensen in de rijke landen. – Juist niet. In een arm land heeft men niets anders dan zijn overtuigingen om zich aan vast te klampen.”
Orhan Pamuk, Sneeuw

Voor 2017 en later …

22 december 2016

Voor 2017 en later ...

 

 

 

 

 

 

 

 

Heidelberg, Universitätsplatz, 8 december 2016

 

 

‘Nicht alle sind im selben Jetzt da.’ – ‘Niet iedereen leeft in hetzelfde nu.’ – Ernst Bloch

‘Alles van waarde moet zich verweren.’ – Paul Scheffer

Wij wensen jullie wijsheid en kracht in 2017 en later…


Jan Van Duppen & Chris Boudewijns

Philip Roth. Het Complot tegen Amerika.

1 december 2016

Philip Roth. Het Complot tegen Amerika.
De Bezige Bij 2004

Bij het verschijnen van ‘Het complot tegen Amerika’ werd Philip Roth geroemd als visionair in het Bush tijdperk.
Hij was wellicht nog veel meer visionair in wat zich een paar verkiezingen later aan zou dienen als ‘America First’.

Vandaag heeft het iets van ‘Soumission’ van Michel Houellebecq. 
en dat gaat verder dan de veronderstelde historische toekomst versus een verondersteld historisch verleden.

Roth speelt schitterend met ervaringen en wereldbeelden van een joodse jongen uit Newark, Philip, inclusief de vele vormen van collaboratie, idealisme en verzet in diens omgeving met een ‘America First’ president – heldenpiloot Charles Lindbergh – die in tegenstelling tot Roosevelt het land buiten de tweede wereldoorlog wil houden en zelfs de anti-joodse programmapunten van de Duitse nazi’s meer dan genegen is.

Philip Roth houdt in zijn roman wel geen rekening met de enorme economische belangen van de VS van toen, in Europa én Azië. Laat staan het onvermijdelijke conflict met het expansionistische Japanse keizerrijk. Pearl Harbour komt niet ter sprake. De belevenissen, fantasie, angsten en verlangens van de 8-9 jarige hoofdpersoon, Philip.  de ik-figuur uit een seculier joods gezin in een joodse wijk van Newark, worden vakkundig vermengd met elementen uit de fictionele historische mogelijkheid. Zo speelt Roth meesterlijk op de angsten en emoties van de lezer.

Het blijft dus een fascinerend fictieverhaal dat geen rekening houdt met de werkelijke drijfveren achter de geschiedenis van WOII, laat staan de economische tegenstellingen.

http://www.standaard.be/cnt/gv6a02im
129. En zoals de verkiezing van Lindbergh mij ondubbelzinnig aan het verstand had gebracht, was de ontvouwing van het onvoorziene alles. Verkeerd om gedraaid, was het meedogenloze onvoorziene datgene wat wij schoolkinderen als ‘geschiedenis’ leerden, ongevaarlijke geschiedenis, waarin alles wat in zijn eigen tijd onverwacht was op papier als onvermijdelijk te boek wordt gesteld. De terreur van het onvoorziene is wat de geschiedwetenschap verbergt, waardoor ze van een catastrofe een epos maakt.

222. het gebrekkig geschoolde achterbuurtkind dat zich vrijwel geheel dankzij een alerte, programmatische werkdrift uit de immigrantenarmoede van zijn ouders had opgewerkt. IJver was voor deze mensen het enige middel van bestaan. Wat hun niet-joodse meerderen uitsloverij noemden, was meestal niet meer dan dat – de ijver die alles was.

246. Voor het ogenblik waren onze levens intact, onze huishoudens op orde, en was de troostrijke werking van de vaste rituelen bijna sterk genoeg om een kind in de waan te laten van een eeuwigdurend, onbedreigd vreedzaam heden.

Wim Kayzer, De laatste tafel.

25 november 2016

Wim Kayzer, De laatste tafel.


uitg. Balans 2014


Een boeiend eerste kwart waarna de bespiegelingen over wetenschap en filosofie, leven, liefde en dood geleidelijk verzanden en de nochtans niet geringe spanningsboog van het verhaal het begeeft.
‘Als we leven bestaat de dood niet. En als we dood zijn bestaan wij niet.’’

12. Waarom is het godverdomme nodig om te verdwijnen op het moment dat je het leven net een beetje onder de knie hebt?


Als ik overmorgen ben gestorven, valt er niets meer te vrezen en niets meer te hopen, nee. Door de matglazen tuimelramen van de collegezaal valt geen decemberlicht meer binnen, er gaat geen iPhone meer af terwijl ik college geef over de magische supersymmetrieën van de stringtheorie (bij elk college dat ik geef gaat wel een iPhone af ) of over gravitatie die gesupersymmetriseerd moet worden om als kandidaat te kunnen gelden voor een theorie van alles. M’n studenten zijn gek op die theorie; nu God dood is en ze toch een intense behoefte hebben aan een leidend beginsel, moet het maar de theorie van alles zijn. Maar aan die hele supergravitatie knaagt nu zoveel twijfel dat ik het onderwerp beter kan laten rusten. Ik zal geen voorspelbare grappen meer maken die desalniettemin, of juist daarom, worden gewaardeerd, vooral door de ouderejaars,


34. ‘Willen mensen vrijheid? Ze haten vrijheid. Mensen bouwen niet hun eigen leven, ze bouwen hun eigen gevangenis.


36. Ik heb, aarzelend maar toch, een behoorlijke tijd geloofd in de gedoemde vrijheid van Sartre en de maakbaarheid van mens & samenleving.


37. Bij anderen bleef de droom intact. Verbijsterend is dat: hoe lang mensen kunnen blijven vasthouden aan drogbeelden en vooroordelen om hun eigen verleden maar niet te hoeven afvallen.


39. In mijn studententijd was het bon ton om te geloven dat alle mensen gelijk waren, toen dat geloof barsten begon te vertonen, besloten we in arren moede maar dat alle mensen gelijkwáárdig waren.


79. Leeg en gehuldigd kwam hij thuis, vermenigvuldigd tot een muis, die woorden van Roland Holst pasten me als gegoten.


83. Het is een groot geluk/ om niet precies te weten/ op wat voor wereld we leven. Szymborska


93. Waarom het niets van de dood bestaat is tenminste duidelijk. Het katalyseert het ontstaan van telkens nieuwe levensvormen. Zonder dood geen evolutie. Zonder dood zouden we veroordeeld zijn tot onsterfelijkheid: de hel tot de driehonderdste macht. Een evolutie zonder dood zou zijn blijven steken in de eerste ééncelligen. Sommigen beweren dat de evolutie streeft naar meer complexiteit, maar ik denk dat die complexiteit eenvoudig een bijproduct is van een ingebouwde dwang tot verandering.

Die Gedichte des ‘Lebensmüden’ – Gesprek van een man met zijn Ba – ziel.

22 november 2016

Die Gedichte des ‘Lebensmüden’
Gesprek van een man met zijn Ba – ziel.
Papyrus Berlin 3024, XII de Dynastie, 1800 vC.
Gesprek van een man met zijn Ba-ziel.
In Altägyptische Dichtung – Universal Bibliothek nr. 9381
1996 Philipp Reclam jun. GmbH & Co – Stuttgart

Zie, berucht is mijn naam door jou,
Erger dan de stank van aasgieren
Op zomerse dagen, wanneer de hemel gloeit.

Zie, berucht is mijn naam door jou,
Erger dan de stank bij de visafslag
Op de dagen van de visvangst, wanneer de hemel gloeit

Zie, berucht is mijn naam door jou,
Erger dan de stank van vogels
In moerasstruiken vol watervogels…
Erger dan de stank van vissers
En van de lagune waar ze vissen…
Erger dan de stank van krokodillen,
Zoals in een krokodillentempel…
Erger dan een getrouwde vrouw
Die over haar echtgenoot leugens vertelt omwille van een andere man…
Erger dan over het kind van een achtenswaardige
Gezegd wordt dat de echte vader iemand is die hij haat…
Erger dan een kolonie van de koning
Die op oproer broedt, wanneer ze zijn rug zien…

***
Tot wie zal ik me vandaag wenden?
Mijn familieleden en dienaren zijn slecht,
De vrienden van vandaag kan men niet eren.

Tot wie zal ik me vandaag wenden?
Inhalig zijn de harten,
eenieder berooft zijn naasten.

Tot wie zal ik me vandaag wenden?
Mildheid is ten gronde gegaan,
Gewelddadigheid neemt bezit van iedereen…
Het aangezicht van het slechte glanst tevreden,
Het goede werd alom ten gronde gericht…
Wie iemand om een slechte daad tot de orde roept,
doet alle booswichten in lachen uitbarsten…
Men plundert elkaar. Iedereen steelt van zijn naasten…
De misdadiger is een vertrouweling geworden,
De broeder met wie men samenleefde is tot vijand geworden…
Men wil niets meer van gisteren weten
En verguldt ook niemand meer die vandaag het goede nog doet…
De leden van je eigen familie zijn boos
En keren zich naar vreemden om nog redelijkheid te vinden…
De harten worden ten gronde gericht,
Eenieder slaat de ogen neer voor zijn familie en dienaren…
De harten zijn hebzuchtig,
Men kan zich niet meer verlaten op menselijke gevoelens…
Er is geen gerechtigheid meer,
De wereld blijft vertrouwen wie onrecht doet…
Het ontbreekt aan vertrouwden,
Men neemt zijn toevlucht tot onbekenden om bij hen te klagen…
Er zijn geen gelukkige mensen meer,
en met wie men vroeger omging, is niet meer…
Ik ben met ellende overladen,
Omdat mij iedere vertrouweling ontbreekt…
Van het kwaad dat de wereld treft,
Is het einde nog lang niet in zicht!

***
De dood staat vandaag voor mij
Zoals de genezing voor een zieke
Zoals het lijden ons zo nabij is.

De dood staat vandaag voor mij
Zoals de geur van wierook,
Zoals we onder het zeil varen op de dag van de wind.

De dood staat vandaag voor mij
Zoals de geur van lotusbloemen
Zoals drinken op de rand van de dronkenschap…
Zoals het ophouden van de regen,
Zoals een man van een veldtocht thuiskomt…
Zoals de helderheid van de hemel,
Zoals een mens die de oplossing van een raadsel vindt…
Zoals de wens van een mens om zijn huis terug te zien,
Nadat hij vele jaren in gevangenschap doorbracht.

***
Waarlijk, wie daar is, is een levende god,
Die de zonde straft bij degene die ze begaat.

Waarlijk, wie daar is, die staat in het zonneschip
De uitverkorenen verdeelt hij voor de tempel.

Waarlijk, wie daar is, is een wijze
Die niet verhinderd kan worden,
Zich tot de zonnegod te wenden,
Wanneer hij spreekt…

Zwarte Piet & Sinterklaas en nog meer

15 november 2016

Zwarte Piet en Sinterklaas

Sinterklaas is een waardevolle mythe die ons leert dat er grote leugens bestaan die door iedereen gedragen worden.
Leren dat Sinterklaas niet bestaat is vaak de eerste stap tot het besef dat God de vader niet bestaat. (Erwin Vanmol)

Kinderen leren geleidelijk dat de Sint geen goedheilige man is maar een rafelige verklede figuur die autoriteit moet sterken met cadeautjes of zak en roe van Zwarte Piet. Het is een onderdeel van opgroeien in een wereld waar niets is wat het lijkt.

Natuurlijk mag het ook wel eens gezegd worden dat de hele zwarte pieten traditie nog een andere oorsprong heeft dan schoorsteenvegen, postfactum verknechting, aloude en prehistorische demonen.
Minstens 1,2 miljoen christelijke kinderen, vrouwen en gezonde mannen werden in de 17 – 18 de eeuw door Moorse zeerovers ontvoerd en als slaven verkocht en van de 15-17 de eeuw werden de Ottomaanse Janitsaren en harems aangevuld met geroofde kinderen uit de christelijke Balkan regio.

schermafbeelding-2016-11-13-om-17-54-12

 
https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/10669/omvang-christenslavernij-onderschat.html

https://nl.wikipedia.org/wiki/Barbarijse_slavenhandel

https://nl.wikipedia.org/wiki/Barbarijse_zeerovers

https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6384/moslimpiraat-jan-janz-terroriseerde-de-ijslanders.html

http://www.volkskrant.nl/opinie/-zwarte-piet-discussie-lijkt-progressief-maar-is-een-grijsgedraaide-plaat~a3546218/

http://www.volkskrant.nl/magazine/-zwarte-piet-is-nooit-een-slaaf-geweest~a3527041/

 

schermafbeelding-2016-11-15-om-17-07-19 schermafbeelding-2016-11-15-om-17-07-31 schermafbeelding-2016-11-15-om-17-09-12‘Interessant was het Zwarte Pietendebat alleszins. Bijvoorbeeld de vaststelling dat de kernvraag bij sommigen aan de linkerzijde niet langer luidt of iemand discrimineert maar wel of iemand zich gediscrimineerd voelt.’ Peter De Roover N-VA kamerlid 15/11/2016

Leonard Cohen 1934 – 2016

11 november 2016

“There’s a crack in everything, but that’s how the light gets in…”


schermafbeelding-2016-11-11-om-13-29-37Wij worden geboren in de illusie dat de wereld van ons is. Volwassen worden, is beseffen dat wij van de wereld zijn. Oud worden is begrijpen dat wij niet meer van deze wereld zijn.


schermafbeelding-2016-11-11-om-13-28-49



leonard-cohen-1934-2016

Hubert Van Herreweghen, Avond

7 november 2016

Avond

‘Licht, laatste korrel licht,
draal nog even,
verlaat me niet
als ’t donker valt,
de gruwelijke nacht
waarin de dieren dolen
uit de oudste holen,
windhol en gracht
en geen oog wat ziet.
Verlaat me niet,
wees zacht.’

HUBERT VAN HERREWEGHEN (1920-2016), De bulleman en de vogels, Leuven, Uitgeverij P, 2015

Nicola Lagioia, De Wreedheid.

5 november 2016

Nicola Lagioia, De Wreedheid.
Uitg De Bezige Bij 2015

 

‘Er is geen moment, zelfs niet het meest futiele, dat je niet uit de stilte van je oorsprong opwelt, dag en nacht.’

Cesare Pavese, ‘Dialoghi con Leucò’


Knappe verhaalomkering met in tijd, ruimte en personen wisselend perspectief waardoor radelozen tot reddelozen kolken omdat niets is wat het lijkt in een Zuid-Italiaans universum van mechanische sex en spanking, corruptie, bouwfraude, drugs, gifstorten, liefdeloos leed.

67. Hij was gaan joggen voordat hij naar de kliniek vertrok, waar de onderdirecteur van het Mediterraan Oncologisch Instituut elke ochtend stipt om tien voor negen aankwam. Het ritueel van het hardlopen was belangrijk. Altijd drie rondjes meer dan hij eigenlijk aankon. Vermoeidheid ontlaadde de spanning en dat hielp hem bij de confrontatie met patiënten, die hij ingewikkelde woordraadsels opgaf met als uitkomst de datum van hun dood. Door de moeite om die op te lossen raakten ze in de war. Elke ochtend een uur joggen om filosoof te worden.

72. De officier was een vijftiger uit Martina Franca. Zijn vrijetijdskleding een toenaderingspoging tot de mode waar hij te schuchter voor was. Hij bediende zich van een van elk dialect gevrijwaard Italiaans met een vaardigheid die veel overheidsdienaren misten. Een aandachtig oor zou het herkennen als een niet-bestaande taal. (...)
Om de juiste toon te treffen ging hij te rade bij collega’s van de vorige generatie, die de klinkers dermate slecht uitspraken dat ze de eenheid van het land ondermijnden met het instrument dat het juist in het gareel had moeten dwingen.

98. De psychiaters van de SERT hadden het bestaan van mensen zoals hij nodig om te voelen dat zij het heft in handen hadden. Ze onderwierpen hem aan een serie idiote vragen en stuurden hem eropuit om papieren te laten stempelen en urineonderzoeken af te spreken. Telkens als hij het geld tevoorschijn haalde om zijn eigen bijdrage aan de caissière van de ASL te betalen, zag hij een kluwen van gloeiende zwarte draden voor zich. Het effect verdween ogenblikkelijk. Dan ging hij de straat op en nam nog een shot.

Johan Daisne, Moeder

25 oktober 2016

MOEDER


Ik wil je noemen, overtekenen, houden


in een stel zingende regels, geen gedicht


als de oude, maar ongebonden eenvoudig,


en toch lied – van en voor je – direct lied van


het Licht.



Want Licht was je, groot licht, van in den


beginne, guitig licht, stout en


levenslustig-gezond, licht licht en sterk licht


van groot beminnen, ’t licht van de zomer…



En dat licht en die zomer ben je altoos


gebleven, de hele lijn langs dat ik groeide,


op school ging, verliefd werd en voetje voor


voet in het leven trad, en mee worstelen


moest in de grote kring.



Jij bent het gebleven, boven alles genegen,


altijd daar, altijd goed, steeds bereid en


nooit vermoeid, gebleven met je handen en


op al de wegen van je hart, gebleven en als


het kon nog gegroeid…



Mijn woorden zijn los-eenvoudig, geen ballade


van treurnis, geen naschrift van smart, en toch


een lied, een drinklied, een hooglied, een lied


met licht geladen van jou en die zomer…



Johan Daisne (1912-1978)

Ruben Mersch. Waarom iedereen altijd gelijk heeft.

21 oktober 2016

Ruben Mersch. Waarom iedereen altijd gelijk heeft.


De Bezige Bij 2016


95. Gedurende honderdduizenden jaren moesten we enkel samenwerken met leden van onze eigen stam. Wat er met de leden van een andere stam gebeurde, kon ons geen barst schelen. Het waren nauwelijks mensen. Het is geen toeval dat de naam van veel stammen gewoon ‘mensen’ betekent. Evolutionair bioloog Jared Diamond beschrijft hoe bij de stammen in Papoea-Nieuw-Guinea het territorium van je eigen stam verlaten neerkwam op het plegen van zelfmoord. Dat hebben we gemeen met chimpansees. Als zij apen van een andere stam tegenkomen en er is een baby bij, dan eten ze die op. Is het een vrouw, dan wordt die verkracht en als het een man is, mag die blij zijn dat hij na de ontmoeting nog in het bezit is van zijn tenen en zijn testikels. De morele emoties in onze onderbuik zijn ontstaan om samenwerking mogelijk te maken. Maar die samenwerking beperkt zich jammer genoeg tot de eigen groep.



Een interessant, begrijpelijk en goed geschreven overzicht van een waaier aan recente internationaal gerenommeerde studies over individueel en groepsdenken, gedrag, moraliteit waarmee Ruben Mersch helder maakt hoe mensen ‘apen zijn in het diepst van hun gedachten’ en dus eerder volgens aangeboren gedragsregels reageren in hun relaties ver en dichtbij. Moraliteit (een belangrijk statussymbool) en rechtvaardiging blijken doorgaans achterafredeneringen om feiten en ervaringen te passen in de mal van  het eigen gelijk. En die wordt bepaald door het solidaire samenwerken van de directe omgeving en de eigen groepsidentiteit – tegen de andere stam, clan, groep.


We zijn epistemologische vechtjassen, geboren advocaten en geen geboren waarheidszoekers.



Knappe voorbeelden – roddel is vlooien voor gevorderden -  talloze experimenten en een gevarieerde argumentatie leiden tot een naar mijn mening wat magere maar bruikbare conclusie: een handleiding om de strijdbijl te begraven.


Mersch bezit het talent om droge onderzoeksresultaten lichtvoetig en met humor te serveren waardoor ze makkelijker beklijven.


- Waarom de meeste gepubliceerde wetenschappelijke artikelen fout zijn


- Waarom we economen niet moeten vertrouwen (maar klimaatwetenschappers wel)


- WC-EEND-wetenschap


- De slechtste manier om kennis te verwerven (buiten alle andere manieren)


- Anders gaan discussiëren


- Het openen van gesloten geesten


- Moreel blindproeven


Het basisprincipe van oosterse vechtsporten blijkt ook in een minder krijgshaftige omgeving de basis om effect te sorteren.


Meegaan in de redeneer- of krachtlijn van de tegenstander brengt deze uit evenwicht waardoor deze ruimte krijgt tot een mogelijke reflectie op het eigen gelijk. Zijn of haar werkelijkheid hoeft dan niet meer eerst te staan waardoor rationele argumenten en andere werkelijkheden minder afwijzend benaderd kunnen worden. Twijfelen aan het eigen grote gelijk kan dan acceptabeler worden, althans voor de reflecterende tegenstander.


Desalniettemin zijn ook mensen vooral spelende wezens die graag met hun emoties pronken, liefst gretig genieten van het eigen goede gevoel en daarom niet zo makkelijk bereid zijn tot twijfel in de geboden spiegelruimte. Zeker niet wanneer ze daartoe afstand moeten doen van de veilige gelijkheidsleer in de eigen omgeving. Immers de leden van de eigen groep neigen dit eerder als verraad te beschouwen waarna uitstoting of erger volgen.


238. Het is een jammerlijke eigenschap van de menselijke geest dat als je zijn overtuiging aanvalt, hij die enkel meer zal koesteren. Onze standpunten zijn ons dierbaar. Elke kritiek ervaren we als een aanval op onszelf. Zodra hij een spoor van een mogelijke vijand denkt te ontwaren, gaat onze onderbuik in de verdedigingsmodus en zet hij alle mogelijke middelen in om onze standpunten te beschermen. En dus moet je, indien je wilt dat mensen zich openstellen voor tegenargumenten, eerst hun onderbuik geruststellen. (…) Door je discussies niet te doorspekken met beledigingen en sneren naar je tegenpartij bijvoorbeeld. Door de onderbuik van je tegenpartij gerust te stellen met een eenvoudig zinnetje als: ‘Ik begrijp je standpunt, maar…’


Of door zelf geen zekerheid te claimen en je stelling als vraag – ‘Zou het niet kunnen dat…?’ – te verpakken.



Lees verder »

Georges Simenon, Maigret en zijn dode.

21 oktober 2016

Georges Simenon, Maigret en zijn dode.


117. In zijn dromen had hij dat soms ook – en het waren juist die dromen waar hij als kind het bangst voor was. Hij liep dan doorgaans in een ingewikkeld decor en kreeg plotseling het gevoel dat hij er al eens eerder was geweest, dat hij dezelfde gebaren had gemaakt, dezelfde woorden had gesproken. Dan werd hij bevangen door een soort duizeling, met name op het moment dat hij besefte dat hij wat hij nu beleefde al eerder had beleefd.

« Vorige berichten